Tarih uzun ve zorlu bir yürüyüstür.
Bir isi basarmak icin her seye katlanmak, ölüme gögüs germek, acliga susuzluga dayanmak, yillarca usanc getirmemek kahraman atalarimizin adeti idi. Onlar bu sayede her seyi kazanirlar, düsmanlarini bu sayede yenerler, koca koca ülkeleri bu sayede fethederlerdi.
Ahmed Refik, Osmanli Tarihinin ruhunu bu cümlelerle cizdikten sonra; Ordumuzun tarihinde bir yilda bitmis bir sefer cok azdir. yorumuyla Girit Seferinin cetinligini vurgular.
Bir Fetih, Bir Hanim Sultanda ise seferden insana yöneldigimizde 3. Ahmedin ilk evladi Fatma Sultan ile bulusuruz. Padisahin özel sevgisini daima üzerinde hissederek varolusunu ihtisam ve debdebeden pay alarak sürdüren Fatma Sultanin hayati; Imparatorlugun kudretini tahkim eden zaferlerin ihtisami kadar, arka plandaki yorucu savaslarin ve kosullarin yildirici mücadelesine de bir o kadar benzer.
Tarihi insan ile sefer arasinda bir gelgit diye okumak icin SBir Fetih, Bir Hanim Sultan yeter.
